Dauwpunt: de temperatuur waarop vocht uit de lucht op uw muur belandt

Wat is het dauwpunt?

Lucht bevat altijd waterdamp, maar hoeveel ze kan vasthouden hangt af van de temperatuur. Warme lucht kan veel meer vocht dragen dan koude. Koelt lucht af terwijl de hoeveelheid waterdamp gelijk blijft, dan stijgt de relatieve luchtvochtigheid tot ze 100 % bereikt. Die temperatuur heet het dauwpunt. Daalt de temperatuur nog verder, dan kan ze het vocht niet langer vasthouden en slaat het neer als water: condens.

In een woning gebeurt dat meestal tegen een oppervlak. Lucht die langs een koud raam, een koude muurhoek of een koude keldermuur strijkt, koelt plaatselijk af. Ligt de temperatuur van dat oppervlak onder het dauwpunt van de binnenlucht, dan wordt het nat. Dat is het mechanisme achter bijna elk probleem met condensatie en schimmel.

Dauwpunt bij kamertemperatuur

Het dauwpunt hangt af van twee dingen: de temperatuur van de lucht en de relatieve luchtvochtigheid. Bij een woonkamer van 20 °C ziet dat er zo uit:

Schimmel wacht bovendien niet tot er druppels staan. Ze kan al groeien wanneer de luchtvochtigheid vlak tegen het oppervlak langdurig boven ongeveer 80 % ligt. Een muur die enkele graden boven het dauwpunt blijft, kan dus al schimmelen zonder dat u ooit condens ziet.

Waar het misgaat

Condens zoekt altijd het koudste punt. In de praktijk zijn dat:

• Beglazing en raamkaders, zeker bij enkel of oud dubbel glas.
• Koudebruggen: lateien boven ramen, betonnen randbalken, hoeken tussen buitenmuur en plafond. Lees meer over koudebruggen.
• Muren achter kasten en bedden, waar warme lucht niet bij kan en het oppervlak dus kouder blijft.
• Keldermuren en -vloeren, die door de grond het hele jaar koel blijven.
• De vloer boven een onverwarmde kelder, en vooral de rand waar die vloer op de buitenmuur aansluit. Door het kelderplafond te isoleren blijft de vloer erboven warmer; de randen vragen apart aandacht.

De zomerkelder: waarom verluchten soms averechts werkt

Dit is de valkuil die we het vaakst tegenkomen. Op een warme zomerdag is buitenlucht van 25 °C met 60 % luchtvochtigheid heel gewoon. Het dauwpunt van die lucht ligt op 16,7 °C. Een keldermuur heeft in de zomer vaak maar 12 à 15 °C. Wie dan het kelderraam openzet, laat warme lucht binnen die tegen de koude muren meteen condenseert. De kelder wordt natter, niet droger, en ruikt na een paar weken muf.

Wat helpt echt

Condens verdwijnt pas als het oppervlak warmer blijft dan het dauwpunt, of als het dauwpunt zelf omlaag gaat. U kunt dus op twee manieren ingrijpen:

• De lucht droger maken. Vocht afvoeren waar het ontstaat (badkamer, keuken, wasruimte) met een goed ventilatiesysteem, of in een afgesloten ruimte met een professionele ontvochtiger. Wie waterdamp afvoert, verlaagt het dauwpunt. Alleen harder stoken doet dat niet: dan daalt de relatieve vochtigheid wel, maar blijft de hoeveelheid waterdamp gelijk.
• Het oppervlak warmer maken. Isoleren, koudebruggen wegwerken, kasten een paar centimeter van de buitenmuur zetten en kamers niet volledig laten afkoelen.

Wat níét helpt tegen condensatie, is een muurinjectie: die stopt water dat van onderen opstijgt, niet vocht dat uit de lucht neerslaat. Soms spelen beide tegelijk, en dan zijn er ook twee aanpakken nodig. Twijfelt u welk van de twee het is? In condensatie of opstijgend vocht leggen we uit hoe u het verschil ziet.

Nog een vakterm tegengekomen in uw offerte of vochtverslag? In onze woordenlijst staan alle begrippen in gewone taal.