Koudebrug: waarom precies die ene hoek schimmelt

Wat is een koudebrug?

Een koudebrug, ook thermische brug genoemd, is een plek waar de isolatie van een woning onderbroken wordt door een materiaal dat warmte goed geleidt, of waar de vorm van de muur meer koude toelaat. Op die plek stroomt warmte sneller naar buiten. Het gevolg zit aan de binnenkant: het oppervlak blijft er enkele graden kouder dan de muur ernaast. In de EPB-regels spreekt men van een bouwknoop: dat is elke aansluiting in de schil, ook een goed geïsoleerde. Een slecht uitgevoerde bouwknoop is een koudebrug.

Dat verschil lijkt klein, maar het beslist of een muur droog blijft. Zakt de oppervlaktetemperatuur onder het dauwpunt van de binnenlucht, dan condenseert er vocht. Blijft het net daarboven maar is de lucht tegen de muur langdurig vochtiger dan zo'n 80 %, dan krijgt schimmel al een kans.

Waar koudebruggen zitten

• Lateien: de betonnen of stalen balk boven ramen en deuren, wanneer die de isolatie onderbreekt, zoals bij een doorlopende latei in een oudere spouwmuur.
• Randbalken en vloerplaten: de rand van een betonnen verdiepingsvloer die tot aan de gevel doorloopt.
• Balkons en luifels die als één stuk beton van binnen naar buiten steken.
• Hoeken, vooral de driehoek tussen twee buitenmuren en het plafond. Daar staat veel koud buitenoppervlak tegenover weinig warm binnenoppervlak.
• Aansluitingen van ramen op het metselwerk, en de dagkanten rond het raam.
• De voet van de muur boven een onverwarmde kelder of kruipruimte, waar het kelderplafond niet geïsoleerd is.

Zo herkent u een koudebrug

Een koudebrug laat een herkenbaar patroon achter dat anders is dan bij vocht dat van buiten of van onder komt:

Met een warmtecamera is een koudebrug op een koude dag te zien als een koudere strook of hoek. Metingen van de oppervlaktetemperatuur en de luchtvochtigheid tonen hoe groot het risico is. Of het om een koudebrug gaat, te weinig luchtcirculatie of een te vochtige kamer, blijkt pas als we ook naar het bouwdetail kijken. Vaak is het een combinatie.

Hoe koud is te koud?

Bouwfysici rekenen met de temperatuurfactor: hoe dicht de temperatuur van het binnenoppervlak bij de binnentemperatuur blijft. In België is een factor van 0,7 de gangbare vuistregel bij het ontwerp. Concreet: bij 20 °C binnen en 0 °C buiten moet het binnenoppervlak minstens 14 °C blijven. Of dat schimmel voorkomt, hangt ook af van hoe vochtig de lucht is en hoe lang. Een goed geïsoleerde muur haalt makkelijk 17 à 18 °C. Een doorlopende latei in een oude spouwmuur zakt soms onder de 10 °C.

Aanpak

De echte oplossing is de koudebrug wegwerken, maar dat is niet altijd haalbaar. Daarom werken we in drie lagen:

• Het oppervlak warmer maken. Isoleren aan de buitenkant waar het kan. Binnenisolatie (dagkanten, plafondhoek) kan ook, maar vraagt een systeem dat bij de bestaande muur past en zorgvuldige aansluitingen, anders verschuift het probleem gewoon. Kasten een paar centimeter van de buitenmuur zetten helpt al merkbaar.
• De lucht droger maken. Hoe lager de luchtvochtigheid, hoe lager het dauwpunt, en hoe meer koude het oppervlak verdraagt. Een goed afgesteld ventilatiesysteem doet hier het meeste werk.
• De schimmel correct verwijderen. Schimmel wegpoetsen zonder de oorzaak aan te pakken geeft dezelfde vlek terug, vaak binnen een paar weken. Bij een hardnekkige aantasting hoort een professionele ontschimmeling.

Een muurinjectie of vochtwerende verf doet bij een koudebrug niets: de muur wordt niet nat van binnenuit. Twijfel over de oorzaak? Ons bouwkundig vochtadvies meet het ter plaatse en legt het vast in een verslag.

Nog een vakterm tegengekomen in uw offerte of vochtverslag? In onze woordenlijst staan alle begrippen in gewone taal.