Muur onderkappen, onderzagen of injecteren: welke methode tegen opstijgend vocht?

Waarom een nieuwe waterkering nodig is

Metselwerk is poreus. Zonder een dichte laag onderaan zuigt een muur grondwater op, vaak tot een meter hoog of meer. Die dichte laag heet de waterkering. Volgens Buildwise (het vroegere WTCB) hebben de meeste Belgische gebouwen van vóór 1945, meer dan een derde van alle gebouwen, geen vochtscherm aan de muurvoet. Ook een bestaande waterkering kan na jaren barsten of overbrugd raken.

Ontvochtigen, overschilderen of opnieuw bepleisteren helpt dan niet: zolang de muur water blijft aanzuigen, komt het opstijgend vocht terug. Er moet een nieuwe onderbreking in de muur komen. Daarvoor zijn er twee families van technieken.

Injecteren: een waterkering in het metselwerk zelf

Bij een muurinjectie wordt onderaan de muur een rij gaten geboord, op één doorlopende lijn, bij voorkeur in de voeg. Daarin komt een waterafstotend product, meestal op basis van silanen en siloxanen. Het verspreidt zich in de poriën en maakt ze waterafstotend. De poriën blijven open, de muur kan blijven ademen, maar het water stijgt niet meer op.

Buildwise noemt injectie de meest gebruikelijke methode en beschrijft de behandeling, voor zover bekend, als definitief: de techniek wordt al meer dan een halve eeuw toegepast. Wel hangt het resultaat sterk af van de uitvoering: de juiste boorafstand en -diepte, een doorlopende lijn en genoeg product. Buildwise raadt een product aan met een technische goedkeuring (ATG).

Onderkappen en onderzagen: een fysieke barrière

Bij de mechanische methoden wordt de muur zelf onderbroken:

• Onderzagen: de muur wordt in stukken horizontaal doorgezaagd, meestal in een voeg. In de zaagsnede komt een kunststof plaat of folie, waarna de snede weer wordt opgevuld zodat de muur opnieuw op zijn volle breedte draagt.
• Onderkappen: in plaats van te zagen worden onderaan stroken metselwerk uitgekapt, laag per laag. Er komt een waterdichte laag in, en de muur wordt weer dichtgemetseld.
• Een variant drijft roestvrijstalen platen in de lintvoeg.

Het voordeel is een barrière die u kunt zien en controleren, en die niet afhangt van hoe goed een product zich in de poriën verspreidt. Het nadeel is dat het om werk aan een dragende muur gaat: het gebeurt in fasen, vraagt bewaking van de stabiliteit en geeft risico op zettingen en scheuren. Het is arbeidsintensiever, duurder en niet op elke muur mogelijk.

De twee methoden naast elkaar

Over prijzen doen we hier bewust geen uitspraak: die hangen af van de muurdikte, de lengte, de toegankelijkheid en de afwerking. Wel geldt in het algemeen dat onderkappen en onderzagen meer werk vragen dan een injectie.

Wanneer kiest u welke methode?

De keuze volgt uit de muur, niet uit een voorkeur:

• Gewone muur in baksteen en mortel, opstijgend vocht bevestigd: injecteren is in de meeste Vlaamse woningen de logische keuze.
• Muur waarin een product zich moeilijk verspreidt, met veel holtes, een spouw of een zware zoutbelasting: dan kan een mechanische onderbreking aangewezen zijn, als de muur een gefaseerde ingreep verdraagt.
• Twijfel over de stabiliteit van een oude of scheve muur: dan is onderzagen of onderkappen net riskanter, en hoort er eerst een stabiliteitsadvies bij.

Belangrijk bij beide: de nieuwe waterkering moet doorlopen over alle muren die met de grond in contact staan, ook de binnenmuren. Eén onderbreking werkt als een lek in een dijk.

Wat Vernast doet

Wij werken met injectie. We gebruiken een geconcentreerde injectiecrème met ATG-keuring, boren gaten van 12 mm om de 10 à 12 cm op één doorlopende lijn en vullen elk gat volledig. Op die behandeling geven we 30 jaar schriftelijke garantie. Daar gaat altijd een meting aan vooraf: we bevestigen eerst dat het werkelijk opstijgend vocht is. Blijkt uw muur niet geschikt voor een injectie, dan zeggen we u dat eerlijk en bespreken we wat wel kan, in plaats van toch te injecteren.

Na elke methode moet de muur nog uitdrogen, en dat duurt maanden. Buildwise rekent op drie tot zes maanden of langer voor u afwerkt. Zit de oude pleister vol hygroscopische zouten, dan blijft die vocht uit de lucht trekken. Die pleister hoort eraf, met een afwerking zoals saneerpleister. Wie dat overslaat, ziet de vlek terugkomen en denkt ten onrechte dat de waterkering faalt.

Wanneer geen van beide helpt

Een waterkering onderaan de muur stopt alleen water dat van onder opstijgt. Bij deze problemen helpt injecteren noch onderkappen:

• Condensatie en schimmel, vocht uit de binnenlucht: dat lost u op met ventilatie. Zie condensatie en schimmel.
• Doorslaand vocht, regen die door de gevel komt: dat vraagt herstel en bescherming van de gevel. Zie doorslaand vocht.
• Kelderwanden onder het maaiveld: die staan onder waterdruk van opzij. Daar is een kelderbekuiping of drainage nodig.

Meer achtergrond over alle technieken, ook over systemen waarvan de werking niet bewezen is, leest u in opstijgend vocht behandelen: welke technieken bestaan er werkelijk?