Wat doet een waterkering?
Metselwerk is poreus. De fijne kanaaltjes in baksteen en mortel zuigen water op zoals een spons, en trekken het omhoog tegen de zwaartekracht in. In een muur zonder bescherming ligt de vochtzone meestal in de onderste meter tot anderhalve meter, soms hoger. Dat is opstijgend vocht.
Een waterkering onderbreekt die kanaaltjes. Het is een horizontale laag over de volle dikte van de muur, doorgaans op zo'n 15 cm boven het maaiveld: een waterdichte strook bij nieuwbouw, of een injectie die de poriën waterafstotend maakt bij een bestaande muur. Daaronder mag de muur nat zijn; daarboven komt er geen grondvocht meer bij. Vocht van buiten of uit de lucht houdt ze natuurlijk niet tegen. In nieuwbouw is dat meestal een kunststof- of bitumenstrook in een voeg. In oudere woningen vindt u lood, leisteen, bitumineus vilt of een rij dichte klinkers, en soms helemaal niets.
Waarom een waterkering faalt
- Ze is er nooit geweest. In een deel van de oudere woningen werd er geen geplaatst, of alleen onder de buitenmuren en niet onder de binnenmuren.
- Ze is vergaan. Bitumenvilt en oude teerlagen worden na tientallen jaren bros en scheuren. Leisteen breekt bij een zetting van de muur.
- Ze is niet doorlopend. Een onderbreking bij een deur, een binnenmuur zonder kering of een latere verbouwing laat water langs de rand omhoog.
- Ze ligt te laag of te hoog. Te laag onder een terras of een opgehoogde tuin, of te hoog boven een houten vloer, zodat de onderste laag toch nat wordt.
Een goede waterkering die toch niet werkt
Dit zien we vaak: de waterkering is intact, maar het water loopt er gewoon omheen. Dat heet overbrugging. De klassieke oorzaken:
- Een terras, oprit of tuin die in de loop der jaren hoger is komen te liggen dan de waterkering.
- Een crepi, cementering of plint die aan de buitenkant over de waterkering heen tot in de grond loopt.
- Binnenpleister die tot op de vloerplaat doorloopt.
Regen spat ook nog tot zo'n 30 cm hoog terug tegen de gevel. De oplossing is eerst de brug wegnemen: te hoge grond of verharding verlagen, een doorlopende pleisterlaag onderbreken, en buiten waar nodig een sokkelafdichting. Een nieuwe injectie is pas nodig als de waterkering zelf ook ontbreekt of faalt.
Een nieuwe waterkering plaatsen
Er zijn twee manieren om achteraf een waterkering in een bestaande muur te krijgen:
Boorgaten van 12 mm om de 10 à 12 cm, op één doorlopende lijn, gevuld met een waterafstotende crème. De hoogte van die lijn bepalen we op basis van het maaiveld buiten en de vloer binnen. De crème verspreidt zich in de mortel en vormt een doorlopende barrière. Snel, weinig breekwerk, en bij ons met 30 jaar schriftelijke garantie op de behandelde muren. Lees meer over muurinjectie.
De muur wordt stuk voor stuk doorgezaagd of uitgekapt, en er wordt een kunststof plaat of folie in gelegd. Zeer betrouwbaar, maar ingrijpend, duur en met risico op zettingen. Alleen zinvol als injecteren niet betrouwbaar kan en de muur een gefaseerde ingreep verdraagt. Het verschil leest u in onderkappen of injecteren.
In de meeste Vlaamse woningen is injecteren de logische keuze. Belangrijk is dat de lijn doorloopt over alle muren die met de grond in contact staan, ook de binnenmuren. Een onderbreking werkt als een lek in een dijk.
En daarna?
Een nieuwe waterkering stopt de aanvoer van water, maar de muur erboven moet nog uitdrogen. Dat duurt maanden, soms langer, afhankelijk van de muurdikte, het materiaal, hoe nat hij was en hoe goed de ruimte verwarmd en verlucht wordt. Met metingen bepalen we wanneer er afgewerkt kan worden. Zit de oude bepleistering vol hygroscopische zouten, dan blijft die vocht uit de lucht trekken. Daar hoort het verwijderen van de zoutbelaste bepleistering bij, en een afwerking die op de zoutlast is afgestemd, zoals saneerpleister. Wie dat overslaat, ziet de vlek terugkomen en denkt dat de waterkering faalt.
Nog een vakterm tegengekomen in uw offerte of vochtverslag? In onze woordenlijst staan alle begrippen in gewone taal.
Bronnen
- Buildwise (voorheen WTCB) — technische documentatie over opstijgend vocht in muren, buildwise.be.
- Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf, Technische Voorlichting 252 — Vocht in gebouwen. Bijzonderheden van opstijgend vocht.
Technische richtwaarden kunnen per situatie verschillen; een meting ter plaatse blijft de referentie.
